صفحه اصلي نقشه سايتپست الكترونيك
جستجوی پیشرفته جستجو در وب
از معلم خود ياد بگير و در زندگي به آن عمل كن. امام علي (ع)
شنبه ٣٠ شهريور ١٣٩٨
موقعیت : صفحه اصلی > اخبار 
اخبار > "مدرسه محوری، راهبرد اصلی وزارت آموزش و پرورش برای بهبود مدارس دولتی است "


  چاپ        ارسال به دوست

گزارشی از برگزاری نشست علمي تخصصی با عنوان:" رویکردهای مدرسه محوري در نظام های آموزشی با تاكيد بر همكاري و مشاركت خانواده ها"

"مدرسه محوری، راهبرد اصلی وزارت آموزش و پرورش برای بهبود مدارس دولتی است "

نشست علمي- تخصصي با عنوان«رويكردهاي مدرسه محوري در نظام هاي آموزشي با تأکید بر همکاری و مشاركت همكاري خانواده ها » برگزار شد، این نشست که با استقبال مناسب دعوت شدگان مواجه شد، به اهتمام گروه پژوهشي جامعه شناسي و آموزش خانواده پژوهشكده خانواده و مدرسه شکل گرفت و شرکت کنندگان در آن عبارت بودند از : مديران و كارشناسان  سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي ،  معاونت آموزش ابتدايي ، معاونت آموزش متوسطه ، شوراي عالي آموزش و پرورش، معاونت  پرورشي و فرهنگي ، سازمان مدارس غيردولتي و مشاركت هاي مردمي،مركزامور هماهنگي،‌ارتباطات و حوزه وزارتي، دفتر برنامه ريزي انجمن هاي مدارس، آموزش خانواده و مشاوره اولياء، اداره کل آموزش و پرورش شهر تهران

این نشست علمی - تخصصي با هدف جستجوي جايگاه مدرسه و تجربه‌هاي نظام هاي آموزشي مختلف و ارائه برخي از راهكارها در روز 24/4/98 از ساعت 10 الی 13 در سالن  اجتماعات دفتر تألیف سازمان پژوهش برگزار گرديد.

اعضاء میزگرد این نشست علمی- تخصصی، عبارت بودند از: دكتر فرهاد كريمي (رئیس پژوهشگاه مطالعات)، دكتر قدسي احقر، دكتر شهنازهاشمي، دكتر مرتضي سميعي، دكتر كيومرث فلاحي و آقای دکتر سید رضا نقیب السادات (عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی). همچنين جمعي از مسئولین وزارت آموزش و پرورش از جمله جناب آقای دكتر فریبرز حميدي(مشاور محترم وزير در امور مدرسه محوري) در اين جلسه حضور داشتند و به بحث پيرامون ابعاد مدرسه محوري پرداختند.

در ابتداي اين نشست خانم دكتر احقر (رئيس پژوهشكده خانواده و مدرسه) در خصوص اهميت و ضروت سياست مدرسه محوري نكاتي را مطرح و اهداف برگزاري نشست را تشريح نمودند.

 

در ادامه دكتر فرهاد كريمي (رييس پژوهشگاه) بیاناتی به شرح زیر ایراد نمود: مدرسه محوری سیاست راهبردی وزارت آموزش و پرورش برای تحقق هدف های تعلیم و تربیت است و بر مشارکت واقعی معلمان و دانش آموزان تأکید دارد. مشارکت معلمان در امور مدرسه و آموزش پرورش تاکتیک نیست، راهبرد است. مشارکت معلمان تضمین کننده کیفیت و کارآمدی مدرسه است. نظام مدرسه محور، مبتنی بر ایده حکم‌روایی عادلانه و اندیشه اجتماع عادلانه و منطقی است (just community) و در اصل برای تقویت و افزایش کیفیت مدارس دولتی تعبیه شده است. این ایده به موضوع حق افراد درگیر تصمیم گیری برای تعیین سرنوشت خودشان تأکید دارد(إِنَّ اللّهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ). کسانی که در یک مدرسه زندگی می کنند، بیش از مدیرانی که فرسنگها دورتر از مدرسه مستقر هستند، حق دارند در مورد مدرسه خود تصمیم گیری کنند. مدرسه محوری، ایده ای برای انتقال قدرت تصمیم گیری درباره امورمدرسه به کسانی است که در مدرسه نقش و حضور دارند. تحقق مدرسه محوری، استلزاماتی دارد که مهمترین انها تقویت انگیزه ها برای مشارکت در امور مدرسه و توانمند سازی نیروهای صف و ستاد است.تا زمانی که مدارس دولتی به فضایی جذاب و مناسب برابری مشارکت موثر تبدیل نگردد ایده مدرسه محوری راه به جایی نخواهد برد.

وی افزود: با توجه به اینکه از نظر حقوقی خانواده‌ها مسئول تربیت فرزندان هستند، از این رو مدارس باید حقوق و اصالت خانواده را نیز مد نظر خود قرار دهند.

رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش ادامه داد: ایده مدرسه محوری و مشارکت واقعی سازمان یافته معلمان در امور مدرسه از سال 1377 در وزارت آموزش و پرورش مطرح شد و قرار شد نسیم مدرسه محوری از طریق اصلاح آیین نامه اجرایی مدارس به مدرسه بوزد ولی درحد نسیم باقی ماند. البته ایده مدرسه محوری در سال 1397، ابعاد اجرایی‌تر و عملیاتی تر به خود گرفت.

کریمی با بیان اینکه در بحث مدرسه محوری، عدالت مورد توجه است، گفت اگر مدارس دارای استانداردهای لازم نباشند، هیچ وقت پیشرفت نمی‌کنند. نهادهای جامعه پیرامون و رسانه‌ها بویژه صدا و سیما خلاف جهت سیاست‌های تربیتی وزارت آموزش و پرورش حرکت نکنند زیرا تعلیم و تربیت با مشارکت سایر بخش‌ها به سرانجام می‌رسد.

سپس دكتر كيومرث فلاحي (مدير گروه جامعه شناسي و آموزش خانواده) به ارايه ي نتايج يك پژوهش درباره ي مدرسه محوري پرداخت و گفت :

نظام آموزش و پرورش ما ساختاری متمرکز و فربه  دارد و محصول بیش از یک صد سال دیوان سالاری است و برای افزایش اثربخشی و کارایی نیاز مند تحول است و مدرسه محوري ممكن است بتواند اين تحول را به وجود آورد. رویکرد مدیریت مدرسه محور در کشورهای مختلف به عنوان یک استراتژی برای اصلاح فرآيند آموزش و پرورش مطرح شده است وتجربه نظام‌های مدرسه محور در جهان گویای این است که هرچه تصمیم گیری ها به سطوح مختلف مدرسه نزدیک شود، دسترسی جامعه به تعلیم و تربیت کیفیت و تضمین بیشتری پیدا می‌کند و مشارکت مردم در سطح کلان و ملی افزایش می‌یابد.

به گفته‌ي فلاحي از مدرسه محوری با مفاهیمی از جمله مدرسه خودگردان، خود تنظیم و خود کنترل یاد می‌شود، مدرسه محوری یکی از الگوهایی است که می‌توان آن را مصداقی صحیح برای تفویض اختیار در نظر گرفت. با توجه به اینکه مدرسه محوری نوعی از تمرکززدایی است، این الگو را می‌توان با بهره گیری از تجربه ي ديگر نظام‌های آموزشی و تكيه بر فرهنگ و تجربه ي بومي اجرا کرد. دانش آموزان و مدارس با شیوه مدرسه محوری می‌توانند در جهت منافع ملی گام بردارند؛ چرا که با این شیوه افراد توانمند روی کار می آیند. سرنوشت بسیاری از نخبگان موید ناکارآمدی سیستم مدرسه گريز و غير مدرسه محوراست.

مدرسه محوری شرکت دادن تمام اعضای مدرسه و اولیا در تصمیم‌ گيري هاست و  مشاركت همگاني، دخالت معلمان، دانش آموزان و اوليای آنان در امر تربيت، از جمله ي ویژگی‌های مثبت مدرسه محوری است. والدین و گروه‌های اجتماعی و دانش آموزان باید در تصمیم‌ها و اداره ي مدارس مشارکت داشته باشند. منظور از مشارکت این است که باید مدیر را به عنوان تسهیل کننده در نظر گرفت. معلمان  نيز نقش گسترده‌ای در تعلیم و تربیت دانش آموزان دارند و در واقع مکمل مدیران هستند.

والدین بیش از ديگران، درپي اخذ نتایج مثبت از مدارس هستند، زيرا آنان گرانبهاترین سرمایه‌های خود را به مدارس می‌سپارند و از این رو مي توانند به مدارس کمک‌های بی دریغی ارائه دهند بدين خاطر ، هیچ مدیر آموزشی در نهاد آموزش و پرورش خود را بی نیاز از کمک‌های مادی، معنوی و اجتماعی اولیا نمی‌داند. دانش آموزان هم باید در تصمیم گیری ها مشارکت داشته باشند. آنها قدرت درک بالایی دارند و می‌توانند در هماهنگی برنامه‌ها و نیازهای خود سهیم باشند.

در هر حال ارتقا فرهنگ عمومی را  مي توان مستلزم توجه ویژه به وضعیت مدارس دانست و کم توجهی به دوره ابتدایی، بی هویتی یا کم هویتی دانش‌آموزان، خستگی معلمان و غفلت از نیازهای ضروری زندگی از جمله موانع اصلی پیشرفت آموزش و پرورش دانست.

 در ادامه دكتر سيد رضا نقيب السادات (دانشيار دانشگاه علامه طباطبايي) سخنانی به شرح زیر ایراد نمود: با بومی شدن محتوای دروس افراد به راحتی می‌توانند در جهت خدمت به محل زندگی خود اقدام کنند. تغییر در آموزش و پرورش مستلزم این است که این نهاد به یک دغدغه عمومی برای تمام مردم جامعه تبدیل شود و خط قرمز جامعه باید تعلیم و تربیت باشد.

نقیب السادات با تاکید بر همکاری مشارکت خانواده‌ها در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش گفت: آموزش‌های ارائه شده در آموزش و پرورش متناسب با نیازهای جامعه نیست، از سوی دیگر در این آموزش‌ها سختگیری‌های بیش از حد استانداردهای سایر کشورها وجود دارد.

وی افزود: دانش آموزان ایرانی از نظر سطح استعداد از دانش آموزان در سایر کشورها بسیار جلوتر هستند، اما در مدارس کشور مهارت‌های زندگی به فرزندان آموخته نمی‌شود.

وی با اشاره به اینکه محتوای آموزش‌های سازمان آموزش و پرورش با نیازهای جامعه تناسب ندارد، یادآور شد: دانش آموزان جنبه‌های مهارتی زندگی را خارج از مدرسه و در کلاس‌های فوق برنامه می‌آموزند.

به گفته نقیب السادات، دانش محوری صرف، یک آسیب است، از همین رو در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش به همسویی محتوای آموزش در مدارس با نیازهای روز دانش آموزان در جامعه تأکید شده است.

وی ادامه داد: افراد روزانه با ۲۵ هزار پیام در ارتباط هستند که نسبت به تمام آنها نگرش شناختی کاملی ندارند؛ از این رو مدارس باید نحوه مواجهه دانش آموزان با این پیام‌ها را به آنها بیاموزند.

عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی خاطرنشان کرد: دانش آموزان در مدارس مطالبی را یاد می گیرند که به آن نیاز جدی ندارند و اولویت‌ها را یاد نمی‌گیرند. انعطاف لازم در برنامه‌های درسی ایجاد شود برنامه‌های درسی تابعی از نوع نظام است، از این رو در وهله اول انعطاف را باید در محتوای درسی دانش آموزان ایجاد کرد.

نقیب السادات افزود: ایجاد الزام مدرسه هوشمند نیازمند آموزش مدیران و دبیران است، دانش آموزان زمانی بسیار بیشتر از آموزش‌های مدرسه را صرف حضور در فضای مجازی می‌کنند. کودکان در فرآیند یادگیری و یاددهی باید به گونه‌ای آموزش ببینند که بتوانند آسیب‌ها را از خود دور کنند و برای رشد و تعالی از تمام فضاهای یادگیری بهره مند شوند.

به گفته وی، باید هزینه‌های بسیاری صرف اطلاع رسانی خانواده‌ها برای اصول تعلیم و تربیت شود.

وي درباره‌ي جایگاه ایران در رتبه بندی بین المللی کاربرد تکنولوژی در مدارس در سال ۲۰۱5 اظهار کرد: ایران در این رتبه بندی جایگاه ۱۲۶ را در اختیار دارد که تنها مصر و یمن به دلیل جنگ و سایر مشکلات داخلی در مرتبه پس از ایران قرار گرفته‌اند که این موضوع نشان دهنده لزوم توسعه زیرساختی آموزش و پرورش است.

نقیب السادات خاطر نشان کرد: آسیب نظام آموزش و پرورش به دلیل این است که منافع این نهاد به سازمان های دیگری اختصاص می‌یابد، باید برای پیشرفت تعلیم و تربیت مصمم بود تا در نهایت فارغ التحصیلان به اعضای مؤثر جامعه تبدیل شود.

وی همچنین درباره مدیریت متمرکز در سازمان آموزش و پرورش گفت: اختیار و شایستگی دو رکن اساسی در مدیریت متمرکز است، یعنی اختیارات به کسی داده می‌شود که شایستگی دارد و بالعکس. به دلیل استفاده از رانت برخی افراد بدون شایستگی‌های لازم در مدیریت امور قرار می‌گیرند. مناسبات کارآمد نیست.

نقیب السادات گفت آموزش و پرورش به آینده توجه بیشتری کند و سازمان آموزش و پرورش آینده نگرتر شود. چراکه بسیاری از ناهنجاری‌های جامعه در نتیجه تعلیم و تربیت نادرست در مدارس ایجاد می شود.

وی درباره راهکار بهبود وضعیت مدارس افزود: تقویت فرهنگ مشارکتی، توسعه طرح مدرسه محور، ارزشیابی مستمر از نظام آموزشی و ارتقای سطح نیروی انسانی در آموزش و پرورش می‌تواند به بهبود اوضاع کمک کند.

 دكتر شهناز هاشمي (مدیر گروه پژوهشی مشارکت ها و ارتباطات پژوهشکده خانواده و مدرسه) نيز مشاركت در مدرسه محوري را مورد تاكيد قرار داد و  گفت: مشارکت بنیان همه برنامه ها در تمامی ابعاد و نظام های مختلف است، مشارکت والدین در تصمیم گیری های مدارس اهمیت بسیاری دارد.

وی افزود: بسیاری از خانواده ها در تلاشند تا نیازهای فرزندان را خارج از مدارس پاسخ دهند، و آموزش و پرورش نمی تواند پاسخگوی همه نیازهای جامعه باشد.

به گفته ي هاشمي نگاه از بالا به پایین به مردم جامعه و گمان ناآگاهی اولیا دانش آموزان صحیح نیست. باید میان نظام آموزشی و جامعه تعامل وجود داشته باشد تا نواقص دو طرف رفع شود.

هاشمی یادآور شد: برخی از خانواده ها فرزندان خود را خارج از مدرسه آموزش می دهند تا در نهایت براساس قانون از آموزش و پرورش مدرک دریافت کنند.

 در ادامه دكتر مرتضي سميعي (معاون پژوهشکده خانواده و مدرسه) پيرامون نقش شوراهاي مدرسه  در مدرسه محوري  چنين اظهار داشت: مطابق آیین‌نامه اجرایی مدارس و با توجه به سیاست‌ها و راهبردهای اساسی آموزش‌وپرورش ازجمله تمرکززدایی، مدرسه محوری، مشارکت دهی معلمان و دانش‌آموزان در جهت ایجاد شرایط مناسب‌تری برای تحقق اهداف تعلیم و تربیت و شوراها در مدارس ایجاد شده است. در اسناد تحول بنیادین نظام آموزش وپرورش موضوع جلب مشارکت عناصر اصلی مدرسه در فرایند تصمیم‌گیری موردتوجه و تاکید قرارگرفته است. دربند 3-6 سیاست‌های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش‌وپرورش کشور ‌توسعه مشارکت معلمان در فرایند بهسازی برنامه‌های آموزشی، پژوهشی، تربیتی و فرهنگی بیان شده است. این سیاست‌ها در اجرای بند یک اصل 110 قانون اساسی توسط مقام معظم رهبری ابلاغ‌شده است. علاوه بر آن در هدف‌های عملیاتی اسناد تحول راهکارهایی به این موضوع اختصاص‌یافته است. ايشان بر اساس نتايج پژوهش انجام شده در پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش، بر بازنگري و اصلاح آيين نامه اجرايي مدارس و شرح وظائف و اختيارات شورا هاي درون مدرسه تاكيد كرد.

در ادامه جلسه دیدگاه ها و نظراتی توسط مدعوین محترم حاضر در جلسه مطرح شد که به مهمترین آنها اشاره می شود:

آقای دکتر حمیدی، (مشاور محترم وزیر در امر مدرسه محوری): مباحث ارائه شده بسیار موثر بود و در جلسه شورای معاونان وزارت ارائه شود. تنها راه ما کاهش تمرکز و تفویض اختیارات است. مدرسه نقطه عطف دولت و ملت است. وزارت آموزش و پرورش برای تحقق مدرسه محوری، چندین پروژه را طراحی کرده است که در دست اجرا هستند.

آقای حدادی (معاون محترم پژوهش و برنامه ریزی اداره کل آموزش و پرورش شهر تهران): جلسه بسیار خوب بود. وزارت متبوع بحث کاهش تمرکز را آغاز کند و اجازه دهد مدارس فعالیت مستقل تری داشته باشند. در طرح های بهبود مدیریت از مدارس  می خواهیم گزارش بدهند. گاهی کاری انجام نشده و مستند سازی صورت می گیرد.

آقای مهاجر (اداره کل مشاوره): جلسه بسیار خوبی بوده است این جلسه تداوم داشته باشد، مدرسه سازمان است و تحلیل درون سازمانی و برون سازمانی می خواهد. ما بیشتر تحلیل هایمان درون سازمانی است. از بعد برون سازمانی چه کار کرده ایم؟ برای انطباق نیازهای آموزش و پرورش با جامعه چکار کرده ایم؟

آقای روزبهانی (سازمان مدارس غیر دولتی): بحث ها پراکنده بود. توصیه های اخلاقی به خانواده ها مشکل را حل  نمی کند. سیستم آموزش متمرکز، در کنار سیستم سیاسی متمرکز قرار دارد. ساختار حقوقی کشور تغییر کند. وزارت آموزش و پرورش در بسیاری از امور اجازه دخالت ندارد.

آقای دکتر مظاهری (پژوهشگاه): در بررسی ها تولید امید صورت گیرد. هم افزایی کنیم. در کنار نقدها، کارهای خوب را هم گزارش کنیم. امید و خوش بینی به مجموعه تزریق شود.

دکتر نقیب السادات: نظام آموزش بانکی یا مخزنی به آموزش تعاملی تغییر شکل دهد.

جمع بندي

ساختارنظام تعليم وتربيت ايران، متمركزاست. نظام اداري موجود آن  و وجود تشكيلات عريض و طويل و تعدد مراكزتصميم گيري از كاستي هاي آن است. دست اندركاران آموزش و پرورش سالهاست در پي راه حل مناسب ، طرح‌هاي گوناگون را بررسي مي‌كنند. از دو دهه ي پيش، بحث و رويكرد "مدرسه محوري" به عنوان راه حلي مناسب براي پيشبرد امر كوچك سازي ستاد و تفويض اختيار به صف، مورد توجه قرارگرفته است. موافقان رويكرد "مدرسه محوري" آنرا روندي تاثير گذار به سوي عدم تمركز وخود مديريتي ميدانند و آنرا فرآيندي ميدانند كه به دست آوردن اختيارو فرصت هاي لازم درزمينه‌هاي برنامه ريزي تحصيلي، تخصيص منابع، كارهاي مربوط به نيروي انساني مدرسه ودانش آموزان را در پي دارد. مدرسه محوري در برخي موارد جايگاه قدرت را از مراجع سطح بالا  به رده هاي پايين تر تغيير مي‌دهد.( كالدول واسپينكز1992 ). سبب تحول مي‌شود( ابتسام ابوداهو 1999). دراين خصوص مساله فرهنگ وتوجه به آن در نظامهاي گوناگون،بسيار مهم است.در اينكه ميزان اختيارات به مدارس در چه حدي بايد باشد،با طيف وسيعي از نظريات و وسليقه‌ها روبرو هستيم. گروهي مدرسه محوري را ازسبب هاي مردمسالاري دانسته اند ومي‌گويند : "اگر آموزش و پرورش بخواهد به هدفهاي درست و مردمسالارانه ي خود برسد،بايد همه مردم از جمله خانواده ها بر آن نظارت داشته باشند.( نيولان1939) گروهي نيز سيستم واحد برنامه ريزي شده از بالا را مي‌پسندند.در هر حال در جهان نظامهاي آموزشي متمركز، نيمه متمركز ونا متمركز وجود دارند و درهر يك از اين نظامها ،مدرسه جايگاهي دارد، به نظر می رسد اجرای فعالیت مدرسه محوری در نظام آموزشی ایران،مستلزم واقع نگری ، تدوین برنامه عملیاتی مناسب، منطقی و به هنگام و اجرای آزمایشی آن می باشد. در طرح اجرایی مدرسه محوری مشارکت خانواده ها و سایر ارکان نیز باید لحاظ شود.


٠٧:٣٨ - دوشنبه ٢٨ مرداد ١٣٩٨    /    شماره : ١٤٧١٨    /    تعداد نمایش : ٢١٧


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




صفحه اصلي |تماس با ما|پست الكترونيك