صفحه اصلي نقشه سايتپست الكترونيك
جستجوی پیشرفته جستجو در وب
از معلم خود ياد بگير و در زندگي به آن عمل كن. امام علي (ع)
چهارشنبه ٢٣ آبان ١٣٩٧
موقعیت : صفحه اصلی > اخبار 
اخبار > ضرورت آموزش سواد رسانه‌اي با تأملي در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش


  چاپ        ارسال به دوست

یادداشت تحلیلی با موضوع :

ضرورت آموزش سواد رسانه‌اي با تأملي در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش

خانم دكتر شهناز هاشمي (عضو هیئت علمی و مدیر گروه پژوهشی مشارکت و ارتباطات پژوهشکده خانواده و مدرسه)

سند تحول بنيادين آموزش و پرورش با الهام گيري از اسناد بالادستي و بهره‌گيري از ارزش‌هاي بنيادين آنها و توجه به اهداف راهبردي نظام جمهوري اسلامي ايران، چشم‌انداز و اهداف راهبردي نظام جمهوري اسلامي ايران،‌ چشم‌انداز و اهداف تعليم و تربيت در افق 1404هجري شمسي را تبيين كرده است. يكي از ابعاد مورد توجه در سند، نقش رسانه‌ها در امر تربيت است. در مباني نظري تحول بنيادين، تربيت رسمي و عمومي در جامعه اسلامي ايران را اينگونه تعريف كرده است «بخشی از جریان تربیت که به شکل سازمان‌دهی شده، قانونی، عادلانه، همگانی و الزامی در مدرسه  با محوریت دولت اسلامی و مشارکت فعال دیگر ارکان تربیت- خانواده، رسانه و سازمان‌ها و نهادهای غیردولتی- صورت می‌پذیرد و با تأکید بر وجوه مشترک (انسانی، اسلامی، ایرانی)- همراه با توجه به وجوه اختصاصی هویت متربیان (به ویژه هویت جنسیتی)- در پی آن است تا آنان، مرتبه‌ای از آمادگی را برای تحقق حیات طیبه در ابعاد گوناگون فردی، خانوادگی و اجتماعی به‌دست آورند که تحصیل آن مرتبه، برای عموم افراد جامعه لازم یا شایسته باشد» (مباني نظري تحول بنيادين، 1390:‌ 236).

همانگونه از تعريف تربيت رسمي و عمومي بر مي‌آيد رسانه يكي از اركان تربيت شمرده مي شود كه با مشاركت سه ركن ديگر تربيت يعني تربيت رسمي، خانواده و سازمان‌ها و نهادهاي غير دولتي صورت مي‌گيرد. «اطلاق عنوان رکن فرایند تربیت به رسانه با توجه به گستردگی نقش و میزان تأثیری (مثبت یا منفی) است که انواع رسانه می‌توانند بر کارکرد تربیت داشته باشند (مباني نظري تحول بنيادين، 1390: 181) ».

ويژگي اساسي رسانه‌ها جذابيت هنري آنهاست " استفاده از انواع جذابیت‌های هنری برای مخاطبان روز به روز عرصه را بر دیگر عوامل سهیم در تربیت به خصوص نهادهای تربیت رسمی و نهادهای سنتی تربیت (نظیر خانواده و مسجد) تنگ‌تر می‌نماید (مباني نظري تحول بنيادين، 1390: 180)."

قابلیت‌ها و ظرفیت‌های رسانه‌ها به گونه‌ای است كه فرصتها و تهديداتي را در جريان تربيت فراهم مي‌سازد اما مواجهه فعال و مثبت‌اندیشانه و هوشمندانه با این رسانه‌ها و تأکید بر آماده‌سازی متربیان جهت مواجهه خردورزانه با انواع رسانه‌ها، دانش‌آموزان را برای حضور ارزش‌مدار و عقلانی در عصر رسانه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های رسانه و مصون‌سازی نسبت به تهدیدات انواع روزافزون رسانه (به جای برخورد محدود کننده و تکفیری) آماده سازد. مواجهه خرد ورزانه و مصون سازي دانش آموزان به آموزشهايي نياز دارد كه به آن سواد رسانه‌اي مي‌گويند.

رويكرد مصون سازي به مفهوم استفاده آگاهانه، ارادي و صحيح از رسانه‌هاست نه محدوديت كه به مفهوم اجبار كنترل بيروني افراد است. مقايسه مصونيت و محدوديت همانند مقايسه پناهگاه با زندان است. در پناهگاه انسانها براي محافظت خود به صورت آگاهانه و ارادي مكاني را انتخاب مي‌كنند در حاليكه زندان انتخابي غير ارادي است و عامل بيروني افراد را به اجبار به آنجا مي‌برند.

 سواد رسانه‌ای به‌صورت خودبه‌خودی در افراد به‌وجود نمی‌آید و با سیستم آموزشی منسجم امکان‌پذیر است. به اين ترتيب لزوم توجه دست‌اندركاران نظام برنامه درسي را به سواد رسانه‌اي متوجه مي‌كند. سواد رسانه‌اي  فرآيندي نيست كه محدود به زمان و مكان خاصي باشد بلكه  فرآيندي مادام العمر است كه دائماً در حال تغيير و دگرگوني  است، به طوري كه افراد بايد پيوسته ساختار دانش و اطلاعات خود را وسعت بخشند و با استفاده از راه حل‌هاي جديد و تازه به نقد و تفسير پيام‌ها بپردازند و از اطلاعات روز دنيا بهره مند شوند.

در فصل ششم سند تحول بنيادين آموزش و پرورش (1390)  در راهبردهاي كلان بند 8 مي نويسد: "تعامل اثر بخش و فعال نظام تعلیم و تربيت رسمي عمومي با ساير نهادها و دستگاه هاي مرتبط به ويژه نهاد خانواده و رسانه با تأكيد بر كاهش مرزهاي تعلیم و تربيت رسمي و غيررسمي) هدفهاي كلان 7و 4،2،1).

به طور كلي در فصل ششم سند 23 هدف عملياتي و راهكارها بيان شده است  كه 4 هدف عملياتي، به طور مستقيم به رسانه مرتبط است به راهكارهاي هدف 4، 8، 9و 10 توجه كنيد

راهکار 1/ 4- آموزش و ارتقاء مديريت خانواده در استفادة مناسب از ابزار رسانه در محيط خانواده همسو با اهداف نظام تعليم و تربيت رسمي عمومی . و راهکار 2/ 4- تدوين اصول راهنما و پودمانهاي آموزشي براي تبيين نقش مدرسه، رسانه‌ها و خانواده در تأمين پيش نيازهاي ورود کودک به مدرسه و ايجاد سازوکارهاي لازم براي هماهنگي و همسويي آنها با هم و با اهداف نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي. كه هدف آن " تقويت بنيان خانواده و کمک به افزايش سطح تواناييها و مهارتهاي خانواده در ايفاي نقش تربيتي متناسب با اقتضائات جامعه اسلامی (2و5)".

راهكار 9/ 8- تعامل اثر بخش با مراکز فرهنگی و اجتماعی و استفاده از ظرفیت رسانه‌ها –به ویژه رسانه ملی- برای تبیین جایگاه نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی در تولید سرمایه اجتماعی و فرهنگی و جلوگیری از کوچک انگاری نقش آن در سرنوشت آینده کشور از منظر معارف اسلامی. كه هدف آن افزايش مشارکت نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي و مدرسه و معلمان و دانش‌آموزان در رشد و تعالي كشور در عرصه‌هاي ديني، فرهنگي، اجتماعي در سطح محلي و ملي به عنوان نهاد مولد سرمايه انساني، فرهنگي، اجتماعي و معنوي ( 2،5 و 7).

 راهکار 1/ 9- ايجاد تسهيلات قانوني و سازوکارهاي تشويقي و انگيزشي لازم اعم از مادي و معنوي، براي بسط فرهنگ نيکوکاري و تعاون، مشاركت‌پذيري ومشاركت‌جويي در جامعه و در بين دانش‌آموزان با الهام از آموزه‌هاي ديني با تاکيد بر استفاده مناسب از ظرفيت کتاب‌هاي درسي، مجلات و رسانه‌هاي آموزشي و برگزاري اردوهاي جهادي.( سند تحول: 37) كه به دنبال "جلب مشارکت اركان سهيم و موثر و بخش عمومي و غيردولتي در تعليم و تربيت رسمي عمومي) 2و5و7) ".

راهكار 1/ 10 –برنامه‌ريزي و به کارگيري امکانات و فرصت‌هاي اجتماعي براي اعتلاي فرهنگ عمومي در تكريم و پاسداشت مقام معلم با تاکيد بر استفاده از ظرفيت رسانه ملي (سند تحول:38). كه هدف آن" ارتقاء منزلت اجتماعي و جايگاه حرفه‌اي منابع انساني با تاكيد بر نقش الگويي و جايگاه معلم (4و2) ".

راهكارهاي 4، 8، 9 و 10در واقع استفاده از ظرفيتهاي رسانه ها در امر تربيت رسمي و عمومي است و البته يكي ديگر از ظرفيتهاي رسانه‌اي اين است كه از خود رسانه‌ها نيز در ارتقاي سواد رسانه‌اي نيز مي‌توان بهره جست.

-مباني نظري تحول بنيادين در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي جمهوري اسلامي، آذر ماه 1390، شوراي عالي انقلاب فرهنگي.

-سند تحول بنيادين آموزش و پرورش ، آذر ماه 1390، شوراي عالي انقلاب فرهنگي .


١٦:٥٢ - يکشنبه ١١ شهريور ١٣٩٧    /    شماره : ١٤٤٦٠    /    تعداد نمایش : ٢٧١


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




صفحه اصلي |تماس با ما|پست الكترونيك